İslam Dünyasında Bilim: Engeller Neler?

Avrupa, karanlık çağlarda bocalarken, -bugünkü birçok İslam ülkesinin durumunun tam tersine- orta çağ İslam devletleri, yüzyıllar boyunca bilimde öncü konumdaydı.

Orijinali Physics World dergisinin Nisan 2010 sayısında; Türkçe çevirisi ise 22 Mayıs 2010 tarihli Cumhuriyet Gazetesi Bilim ve Teknoloji Ekinde yayımlanan  Prof. Dr. Jim Al-Khalili’nin bu yazısı, gelişmeyi neyin engellediğini soruyor ve İslam dünyasında yeni bir bilimsel rönanansın gerçekleşebilmesi için nelerin gerektiğini tartışıyor. Yazıyı okumak için aşağıdaki dosyayı açınız.

İslam Dünyasında Bilim

Bilimin Sosyal Hayattaki Rakipleri: Sosyal Yaşama Yansımalar

 

…Bilim, bir zihniyet, bir ortam, bir atmosfer işidir. Bu nedenle, bilimin gelişmesi için gerekli zihniyet, ortam ve atmosfer yoksa bilim gelişmez:

 

Bilim merak duygusuyla yapılan bir iştir; merak duygusu olmayan toplumlarda gelişmez!.

 

Bilim, sorgulayıcıdır, bir dizi tetkik ve deneyle sorularına cevap arar; soru sorulmayan, ezberciliğin hâkim olduğu ortamlarda gelişmez!

 

Bilim, özgür düşünceli insanların yapacağı bir iştir, dogmatik düşüncelerin hâkimiyetinde olan ortamlarda gelişmez.

 

Bilim, eleştiriye açık bir alandır; eleştirme cesareti olmayan ve/veya eleştiriye tahammül edilmeyen topluluklarda gelişmez!

 

Bilim, yenilikçidir; hazırlopçu, kopyacı ve taklitçi ortamlarda gelişmez.

 

Bilim, gayret, azim ve usanmaz bir mesai gerektirir; tembelliğin hüküm sürdüğü yerlerde gelişmez;

 

Bilim, ciddiyet ve titizliği gerektiren bir iştir; baştan savmacılığın, aymazlığın hâkim olduğu ortamlarda gelişmez!

 

Bilim, gerçeklere sadakati, doğruluğu ve dürüstlüğü gerektiren bir iştir; gerçekleri örten, doğruluk ve dürüstlüğün olmadığı yerlerde gelişmez!

 

Bilim, farklı görüş, anlayış, bilgi ve tecrübeye sahip bilim insanlarının etkileşimiyle gelişir; tarafgirliğin, partizanlığın, grupçuluğun, cemaatçiliğin hâkim olduğu ortamlarda gelişmez.

 

Prof. Dr. Hasan Seçen’in 02-03- Kasım 2009 tarihinde Gazi Üniversitesi’nde gerçekleştirilen “Aramızdan Ayrılışının 40. Yılında Prof. Dr. Mümtaz Turhan Sempozyumu“nda sunduğu bu bildirinin tam metni aşağıdaki dosyadadır:

Bilimin Sosyal Hayattaki Rakipleri